Slim renoveren: vier manieren om tegelwerk te vernieuwen

Vlaanderen telt ruim 3,4 miljoen woningen. Een groot deel daarvan staat er al een hele tijd: bijna twee derde van de Vlaamse gebouwen dateert van 1981 of vroeger. In die bestaande woningen wordt voortdurend aangepast, vernieuwd en gerenoveerd.

Bij de renovatie van een badkamer, keuken of toilet hoeft alles uitbreken en opnieuw beginnen lang niet altijd de beste keuze te zijn. Soms kan je juist slim verder bouwen op wat er al is. Wat je aantreft, bepaalt voor een groot deel welke aanpak het meest aangewezen is.

Wat kan blijven, wat moet opnieuw?
Wie het tegelwerk in een badkamer, keuken of toilet wil vernieuwen, heeft verschillende mogelijkheden. Grofweg zijn er vier manieren om zo’n renovatie aan te pakken:

• Traditioneel tegelwerk
• Bestaand tegelwerk
• Polystyreen bouwplaten
• Panelen verlijmen

Iedere aanpak heeft zijn eigen voordelen en aandachtspunten. Het komt er dus vooral op aan eerst goed te bekijken wat er al ligt en van daaruit de juiste keuze te maken.

Opnieuw opbouwen: maximale vrijheid
Bij traditioneel tegelwerk haal je weg wat er zit en bouw je binnen de bestaande woning opnieuw op. Dat geeft veel vrijheid in de keuze van ondergrond en afwerking. Je begint opnieuw vanaf de basis en kan de opbouw meteen afstemmen op de ruimte en het tegelwerk dat erop komt.

Zeker in een natte ruimte is het belangrijk om daar van bij de start rekening mee te houden. Tegelwerk op zich maakt een badkamer of douche namelijk niet waterdicht. De ondergrond moet geschikt zijn voor de toepassing en waar nodig beschermd of volledig afgedicht worden voordat het tegelwerk wordt aangebracht.

Pastalijmen zijn bijvoorbeeld geschikt om snel en proper te werken met wandtegels. Meer weten over de juiste opbouw? Op onze website lees je meer over het beschermen en waterdicht maken van de ondergrond vóór het tegelwerk wordt aangebracht.

Het voordeel van volledig opnieuw opbouwen is duidelijk: je hebt veel controle over de nieuwe situatie. Daar staat tegenover dat deze aanpak doorgaans ook het meeste breek- en sloopwerk vraagt.

Tegelen over bestaand tegelwerk: minder breekwerk
Is het bestaande tegelwerk nog in goede staat en vormt het een geschikte basis? Dan kan je nieuwe tegels rechtstreeks over de bestaande tegels plaatsen. Als dat past met de aansluitingen in de ruimte, kan je zo heel wat hak- en breekwerk vermijden. Dat scheelt tijd én beperkt de hoeveelheid afval.

Die winst haal je natuurlijk alleen als de bestaande laag betrouwbaar genoeg is om op verder te bouwen. Beschadigingen of grote oneffenheden moeten eerst hersteld worden voordat je met het nieuwe tegelwerk begint.

Ook de voorbereiding verdient aandacht. Door jarenlang gebruik kunnen vet, vuil of andere resten zich op het tegelwerk hebben vastgezet. Een grondige reiniging en ontvetting zijn daarom belangrijk voor een goede hechting. De bestaande ondergrond moet droog en voldoende draagkrachtig zijn. Afhankelijk van het oppervlak en de staat ervan kan nog een bijkomende voorbehandeling nodig zijn.

Bouwplaten: snel een nieuwe basis
Er zijn verschillende, vaak polystyreen, bouwplaten die speciaal ontwikkeld zijn als ondergrond voor tegelwerk. Ze bieden een vlakke basis waarop relatief eenvoudig verder gewerkt kan worden.

Bij renovatie kunnen zulke platen handig zijn wanneer je een nieuwe opbouw wilt creëren zonder alles traditioneel opnieuw op te bouwen. Ook voor het wegwerken van bijvoorbeeld opliggende leidingen kunnen ze mogelijkheden bieden.

Het belangrijkste aandachtspunt zit in de bevestiging. Afhankelijk van het systeem en de bestaande situatie kunnen platen verlijmd, geschroefd of op een regelwerk geplaatst worden. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met het gewicht van de uiteindelijke afwerking. Niet alleen de tegel telt mee, maar ook de lijmlaag en de voegmortel.

Vooraf goed bepalen welke montagewijze past bij de gekozen plaat, bestaande situatie en afwerking blijft dus belangrijk. Die afstemming zorgt ervoor dat het werk vlot verloopt en dat de uiteindelijke opbouw technisch klopt.

Panelen verlijmen: minder werk op de werf
Een andere manier van renoveren is werken met volledige panelen die vooraf al van hun tegelafwerking zijn voorzien. Een deel van het werk verschuift daardoor van de werf naar een gecontroleerde productieomgeving.

Het grote voordeel zit vooral in de uitvoeringstijd op de werf. Omdat de panelen voorbereid aankomen, kan de montage sneller verlopen en blijft de hinder ter plaatse beperkter. Dat kan bijvoorbeeld interessant zijn bij projecten waar bewoners tijdens de renovatie zo weinig mogelijk overlast mogen ondervinden.

Er zijn natuurlijk ook aandachtspunten. De vrijheid om verschillende tegelpatronen toe te passen kan beperkter zijn en aansluitingen tussen panelen kunnen zichtbaar blijven. Werken met prefab vraagt daarom dat maatvoering, aansluitingen en afwerking vooraf goed bekeken worden.

Bij prefab wordt soms snel gedacht dat minder tijd automatisch ook lagere kosten betekent. Zo eenvoudig ligt het niet altijd. De winst zit vaak vooral in de kortere uitvoeringstijd en de beperktere hinder op de werf. Voor bijvoorbeeld een woonmaatschappij kunnen net die factoren zwaar doorwegen.

Eerst kijken, dan kiezen
In één blogartikel alle mogelijkheden tot in detail behandelen, zou ons te ver brengen. De belangrijkste boodschap is eenvoudiger: bij renovatie bestaat er geen standaardroute.

Soms is volledig opnieuw opbouwen technisch de beste keuze. In een andere situatie kan het bestaande tegelwerk perfect blijven zitten. Bouwplaten of prefabpanelen kunnen dan weer interessant zijn wanneer snelheid, beperkte hinder of een andere opbouw belangrijk worden.

Slim renoveren begint daarom met goed kijken naar wat er al is. Van daaruit kan je bepalen welke opbouw technisch klopt én praktisch uitvoerbaar is. Als lijmproducent en projectpartner denken we daar graag in mee.