Slim renoveren: vijf mogelijkheden bij tegelrenovatie

Nederland blijft bouwen. In 2025 werden ruim 69.000 nieuwbouwwoningen gebouwd. Tegelijk telt Nederland inmiddels ruim 8,3 miljoen woningen. Dat maakt vooral duidelijk hoe groot de bestaande woningvoorraad is. Een voorraad waarin voortdurend wordt onderhouden, aangepast en vernieuwd.

Bij de renovatie van een badkamer, keuken of toilet hoeft volledig slopen en opnieuw beginnen lang niet altijd de beste route te zijn. Soms kun je juist slim verder bouwen op wat er al is. Wat je aantreft, bepaalt dan voor een groot deel welke aanpak verstandig is.

Wat kan blijven, wat moet opnieuw?
Laten we eens kijken welke opties er zijn als we het tegelwerk in een badkamer, keuken of toilet willen vernieuwen. Grofweg zijn er vijf mogelijkheden om zo’n renovatie aan te pakken:

• Traditioneel tegelwerk
• Gietdekvloer op afschot met afschotmal
• Bestaand tegelwerk
• Polystyreen bouwplaten
• Panelen verlijmen

Iedere route heeft zijn eigen voordelen en aandachtspunten. De kunst is dus niet om standaard voor één methode te kiezen, maar om eerst goed te kijken naar wat er al ligt.

Opnieuw opbouwen: maximale vrijheid
Bij traditioneel tegelwerk haal je weg wat er zit en bouw je binnen de bestaande woning opnieuw op. Daarbij zijn er keuzes te maken qua ondergrond en afwerking. Je kunt met een schone lei beginnen en, als je weet dat het een natte ruimte wordt, de materiaalkeuze daar vroegtijdig op afstemmen. Kies vanaf de ondergrond materialen die geschikt zijn als basis voor het tegelwerk.

Het voordeel is duidelijk: je hebt veel vrijheid om de nieuwe opbouw goed af te stemmen op de ruimte en de gewenste afwerking. Daar staat tegenover dat deze aanpak ook het nodige sloopwerk met zich meebrengt.

Waterdichting en het voorkomen van vochtinfiltratie of doorsijpeling zijn belangrijk. Tegelwerk zelf maakt een natte ruimte namelijk niet waterdicht. De ondergrond moet vóór het tegelen geschikt zijn voor de toepassing en waar nodig tegen vocht worden beschermd of volledig worden afgedicht. Ook vochtgevoelige ondergronden kunnen met de juiste systeemopbouw worden beschermd.

Pastalijmen zijn uitermate geschikt om snel en schoon te werken met wandtegels. Meer weten over de juiste opbouw? Op onze website lees je meer over het beschermen en waterdicht maken van de ondergrond voordat het tegelwerk wordt aangebracht.

Bij het opnieuw opbouwen van een douchevloer komt nog een belangrijk aandachtspunt kijken: het juiste afschot richting de afvoer. Ook daarvoor zijn verschillende werkwijzen mogelijk.

Douchevloer op afschot: gieten met een afschotmal
Traditioneel wordt het afschot van een douchevloer met vloerspecie met de hand aangebracht. Met een herbruikbare afschotmal kan de vloer ook worden gegoten. Hiervoor is SPM R omnimix ontwikkeld, een cementgebonden, zelfnivellerende gietmortel die onder de mal doorvloeit en zo in één arbeidsgang een douchevloer met het gewenste afschot vormt.

Vooral bij renovaties waarbij meerdere badkamers achter elkaar worden aangepakt, kan deze werkwijze tijd besparen. Het afschot hoeft niet meer handmatig te worden gevormd en de mortel is onder de voorgeschreven omstandigheden na twaalf uur betegelbaar. Dat maakt het mogelijk om relatief snel verder te werken.

Wel vraagt deze aanpak om een goede voorbereiding. De bestaande ondergrond, beschikbare opbouwhoogte en aansluiting op de afvoer moeten geschikt zijn. Net als bij traditioneel tegelwerk blijft een correcte waterdichting noodzakelijk voordat de tegels worden aangebracht.

Meer weten over deze werkwijze? Bekijk de systeemopbouw voor een gietdekvloer op afschot.

Tegelen over bestaand tegelwerk: minder sloopwerk
Als het bestaande tegelwerk nog een geschikte basis vormt, kan het plaatsen van nieuwe tegels direct over het oude tegelwerk een slimme optie zijn. Als dit past met de bestaande aansluitingen, scheelt dit het nodige hak- en breekwerk en dus ook afval. Dat geeft tijdswinst en is met de huidige materialen goed uit te voeren.

Die tijdswinst krijg je natuurlijk alleen als de bestaande laag betrouwbaar genoeg is om verder op te bouwen. Beschadigingen of grote oneffenheden kunnen eerst worden gerepareerd. Daarna kan worden gestart met het verlijmen van de nieuwe tegels op de bestaande ondergrond.

Een belangrijk aandachtspunt is de voorbereiding. Door jarenlang gebruik kan zich vervuiling op het tegelwerk hebben opgebouwd. Een grondige reiniging en ontvetting zijn daarom belangrijk voor een goede hechting. De ondergrond moet droog, draagkrachtig en vrij zijn van olie, vet, vuil en stof. Afhankelijk van het tegeloppervlak en de staat ervan kan aanvullende voorbehandeling nodig zijn. Welke aanpak nodig is, wordt dus bepaald door wat je op de bouwplaats aantreft.

Bouwplaten: snel een nieuwe ondergrond
Er zijn diverse aanbieders van, vaak polystyreen, bouwplaten die speciaal ontwikkeld zijn als ondergrond voor tegelwerk. In veel gevallen zijn deze voorzien van een enigszins zuigende geweven toplaag of een cementering. Het verlijmen van tegels gaat relatief eenvoudig op deze ondergronden, die bovendien mooi vlak zijn.

Daar zit meteen ook het belangrijkste aandachtspunt: de bevestiging van de platen moet kloppen.

Afhankelijk van het systeem en de bestaande situatie kunnen de platen worden verlijmd, geschroefd of op regelwerk worden aangebracht. Dit kan bij renovatie bijvoorbeeld een uitkomst zijn wanneer je wilt voorkomen dat opliggende leidingen moeten worden ingeslepen.

Let ook op het gewicht van de uiteindelijke afwerklaag. Daarbij telt niet alleen het gewicht van de tegel mee, maar ook dat van de lijmlaag en voegmortel. Dat totaalgewicht is mede bepalend voor de montagewijze.

Juist daarom is het belangrijk om vooraf goed te bepalen welke montagewijze bij de gekozen plaat, ondergrond en afwerking past. De juiste afstemming zorgt ervoor dat het werk vlot verloopt en, belangrijker nog, dat het resultaat duurzaam is.

Panelen verlijmen: minder werk op locatie
Een andere manier van renoveren is werken met volledige platen die al vooraf zijn voorzien van hun tegelafwerking. Dit heeft duidelijke voordelen, maar ook enkele beperkingen.

Het grote voordeel zit vooral in de tijd die op locatie kan worden bespaard. De productie vindt vooraf plaats in een gecontroleerde omgeving, waarbij materialen op elkaar zijn afgestemd en onder gecontroleerde omstandigheden worden verwerkt.

Daar staat tegenover dat de vrijheid om verschillende patronen toe te passen beperkter kan zijn en dat aansluitingen tussen panelen zichtbaar kunnen blijven. Prefab geeft dus snelheid, maar vraagt ook dat ontwerp, maatvoering en aansluitingen vooraf goed zijn doordacht.

Bij prefaboplossingen wordt vaak gedacht dat sneller automatisch goedkoper betekent. Dat is deels waar, maar de winst zit vooral in tijd en is daardoor niet altijd één-op-één in materiaalprijzen uit te drukken. Voor bijvoorbeeld een woningcorporatie kan deze werkwijze interessant zijn wanneer de overlast voor huurders zoveel mogelijk moet worden beperkt.

Eerst kijken, dan kiezen
Het gaat wat ver om in één blogartikel alle mogelijkheden tot in detail te beschrijven. De belangrijkste boodschap is eigenlijk eenvoudiger: bij renovatie bestaat geen standaardroute. Soms is volledig opnieuw opbouwen technisch de beste keuze. In een andere situatie kun je juist verder werken op het bestaande tegelwerk. Ook de manier waarop je een nieuwe ondergrond opbouwt, kan per ruimte verschillen.

Slim renoveren begint daarom met goed kijken naar wat er al is. Van daaruit kun je bepalen welke opbouw technisch klopt én praktisch uitvoerbaar is. Als lijmproducent en projectpartner denken we daar graag in mee.